ใครบ้างที่ควรใช้ PrEP? เช็กว่าคุณเหมาะกับ PrEP หรือไม่
คำถามที่พบบ่อยหลังจากรู้ว่า PrEP คืออะไรก็คือ แล้ว ใครควรกิน PrEP บ้าง PrEP ไม่ได้จำเป็นสำหรับทุกคน แต่เหมาะกับผู้ที่มีความเสี่ยงต่อการสัมผัสเชื้อ HIV บทความนี้จะช่วยให้คุณประเมินตัวเองว่าอยู่ในกลุ่มที่ควรพิจารณา PrEP หรือไม่ พร้อมอธิบายแต่ละสถานการณ์ ตารางสรุป และสิ่งที่ควรรู้ก่อนตัดสินใจ เพื่อให้คุณดูแลสุขภาพได้อย่างเหมาะสมกับตัวเอง
PrEP เหมาะกับใคร
โดยหลักการ PrEP เหมาะกับผู้ที่ยังไม่ติดเชื้อ HIV แต่มีโอกาสสัมผัสเชื้อจากพฤติกรรมหรือสถานการณ์ในชีวิต ยิ่งมีความเสี่ยงสูงและต่อเนื่องมากเท่าไร PrEP ก็ยิ่งมีประโยชน์มากขึ้นเท่านั้น อย่างไรก็ตาม การตัดสินใจใช้ควรผ่านการประเมินความเสี่ยงร่วมกับแพทย์หรือเจ้าหน้าที่ เพราะแต่ละคนมีบริบทต่างกัน หากยังไม่แน่ใจว่า PrEP คืออะไร อ่านพื้นฐานได้ที่ PrEP คืออะไร
กลุ่มที่ควรพิจารณาใช้ PrEP
ต่อไปนี้คือสถานการณ์ที่ควรพิจารณาปรึกษาเรื่อง PrEP
- คู่ของคุณมีเชื้อ HIV โดยเฉพาะหากคู่ยังกดปริมาณไวรัสไม่ได้ (ยังตรวจพบเชื้อ)
- มีคู่นอนหลายคน หรือมีคู่นอนที่ไม่ทราบสถานะ HIV
- ไม่ได้ใช้ถุงยางอนามัยทุกครั้ง มีเพศสัมพันธ์ที่ไม่ป้องกันเป็นบางครั้ง
- เพิ่งเป็นโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ เช่น ซิฟิลิสหรือหนองในในช่วงที่ผ่านมา ซึ่งบ่งชี้ถึงความเสี่ยง
- ใช้เข็มหรืออุปกรณ์ฉีดยาร่วมกับผู้อื่น
- ทำงานบริการทางเพศ หรือมีความเสี่ยงสูงต่อการสัมผัสเชื้อบ่อยครั้ง
ตารางสรุปสถานการณ์ที่ควรพิจารณา PrEP
ตารางด้านล่างสรุปสถานการณ์ต่าง ๆ พร้อมคำแนะนำเบื้องต้น เพื่อช่วยให้ประเมินได้ง่ายขึ้น
| สถานการณ์ | คำแนะนำเบื้องต้น |
|---|---|
| คู่มีเชื้อ HIV และยังกดไวรัสไม่ได้ | ควรปรึกษาเพื่อเริ่ม PrEP |
| มีคู่นอนหลายคน / ไม่ทราบสถานะคู่นอน | ควรพิจารณา |
| ไม่ได้ใช้ถุงยางอนามัยทุกครั้ง | ควรพิจารณา |
| เพิ่งเป็นโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ | ควรปรึกษา |
| ใช้เข็ม/อุปกรณ์ฉีดยาร่วมกัน | ควรปรึกษา |
| เคยใช้ PEP ฉุกเฉินบ่อยครั้ง | ควรพิจารณา PrEP แทนการพึ่ง PEP |
PrEP อาจไม่จำเป็นสำหรับใคร
ในทางกลับกัน บางคนอาจยังไม่จำเป็นต้องใช้ PrEP หากไม่มีความเสี่ยงต่อการสัมผัสเชื้อในช่วงนี้
ตัวอย่างเช่น ผู้ที่ไม่มีความเสี่ยงต่อการสัมผัสเชื้อ ผู้ที่อยู่ในความสัมพันธ์ที่ทั้งคู่ตรวจแล้วไม่มีเชื้อและซื่อสัตย์ต่อกัน หรือกรณีที่คู่มีเชื้อแต่กดปริมาณไวรัสได้จนตรวจไม่พบอย่างต่อเนื่อง (ตามหลัก U=U ซึ่งไม่ถ่ายทอดเชื้อทางเพศสัมพันธ์) อ่านเพิ่มที่ U=U คืออะไร อย่างไรก็ตาม ความเสี่ยงอาจเปลี่ยนแปลงได้ตามช่วงชีวิต จึงควรทบทวนกับแพทย์เป็นระยะ
จะรู้ได้อย่างไรว่า PrEP เหมาะกับเรา
วิธีที่ดีที่สุดคือการปรึกษาแพทย์หรือเจ้าหน้าที่สาธารณสุข เพื่อประเมินความเสี่ยงเฉพาะบุคคล โดยทั่วไปการประเมินจะพิจารณาจากพฤติกรรมทางเพศ จำนวนและสถานะของคู่นอน การใช้ถุงยางอนามัย ประวัติโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ และปัจจัยอื่น ๆ ก่อนเริ่ม PrEP จะต้องตรวจ HIV เพื่อยืนยันว่ายังไม่ติดเชื้อ และมีการตรวจติดตามเป็นระยะ การประเมินนี้ช่วยให้คุณได้รับคำแนะนำที่เหมาะกับความเสี่ยงจริงของตนเอง
PrEP กับกลุ่มเฉพาะ
PrEP สามารถใช้ได้ในหลายกลุ่ม รวมถึงเยาวชนที่มีความเสี่ยง (ตามเงื่อนไขและการดูแลที่เหมาะสม) และคู่ที่มีสถานะต่างกัน (คนหนึ่งมีเชื้อ อีกคนไม่มี) ที่วางแผนจะมีบุตร ซึ่ง PrEP ช่วยลดความเสี่ยงในการติดเชื้อระหว่างพยายามตั้งครรภ์ได้ ในทุกกรณี การดูแลโดยแพทย์จะช่วยให้ใช้ PrEP ได้อย่างปลอดภัยและเหมาะสมกับสถานการณ์
ถ้าคิดว่าตัวเองเหมาะกับ PrEP ควรทำอย่างไร
หากประเมินแล้วคิดว่าตนเองมีความเสี่ยงและสนใจ PrEP ขั้นตอนถัดไปคือไปพบแพทย์หรือคลินิกที่ให้บริการ เพื่อตรวจ HIV ประเมินสุขภาพ และรับคำแนะนำเรื่องรูปแบบการกินที่เหมาะสม คุณสามารถ ค้นหาคลินิก ที่ให้บริการ PrEP และการตรวจใกล้บ้านได้ และดูภาพรวมการป้องกันเพิ่มเติมที่ PrEP
คำถามที่พบบ่อย
ต้องมีความเสี่ยงมากแค่ไหนถึงควรใช้ PrEP
ไม่มีเกณฑ์ตายตัว หากคุณมีความเสี่ยงต่อการสัมผัสเชื้อ HIV แม้เพียงบางครั้ง ก็ควรปรึกษาแพทย์เพื่อประเมิน
คนที่ใช้ถุงยางทุกครั้งยังต้องใช้ PrEP ไหม
ถุงยางป้องกันได้ดีอยู่แล้ว แต่บางคนอาจเลือกใช้ PrEP ร่วมด้วยเพื่อเพิ่มความมั่นใจ โดยเฉพาะหากมีความเสี่ยงสูง
ผู้หญิงใช้ PrEP ได้ไหม
ได้ PrEP แบบกินทุกวันใช้ได้กับทุกเพศ ผู้หญิงที่มีความเสี่ยงสามารถใช้เพื่อป้องกันได้
อายุน้อยกว่า 18 ใช้ PrEP ได้ไหม
ได้ในบางกรณีตามการประเมินและการดูแลที่เหมาะสม ควรปรึกษาแพทย์เกี่ยวกับเงื่อนไข
สรุป
PrEP เหมาะกับผู้ที่มีความเสี่ยงต่อการติดเชื้อ HIV เช่น คู่มีเชื้อ มีคู่นอนหลายคน ไม่ได้ใช้ถุงยางทุกครั้ง หรือเพิ่งเป็นโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ การประเมินความเสี่ยงร่วมกับแพทย์จะช่วยให้รู้ว่า PrEP เหมาะกับคุณหรือไม่ หากคุณคิดว่าตนเองมีความเสี่ยงและสนใจ PrEP ค้นหาคลินิกใกล้คุณ เพื่อเริ่มประเมินและดูแลตัวเองอย่างมั่นใจ
